Đô la rẻ đi, xăng vẫn đắt lên: dầu Mazut tăng 43,23 % trong 89 ngày

Nếu bạn đổ xăng ở Việt Nam, hãy thử nhìn bảng giá như nhìn đồng hồ cát. Cát chảy đều, nhưng lúc nào cũng chảy về một phía.

Từ 02/08 đến 30/10, giá bán lẻ xăng dầu đã được điều chỉnh 13 lần trong 89 ngày. Đây không phải một cú sốc nằm gọn trong một phiên. Nó là nhiều bước nhỏ cộng lại.

Bốn mặt hàng, bốn mức tăng

Ngày 02/08, xăng E5 RON 92 có giá 22.380 đ/lít. Đến 30/10, giá là 26.020 đ/lít, tăng 16,26 %. Xăng E10 RON 95-III đi từ 22.850 lên 25.730 đ/lít, tăng 12,60 %. Dầu Diesel đi từ 27.620 lên 30.240 đ/lít, tăng 9,49 %.

Đứng đầu bảng là dầu Mazut: từ 16.470 lên 23.590 đ/kg, tăng 43,23 %. Mazut là nhiên liệu của lò hơi và nhà máy, ít người đổ vào bình xe. Có thể vì thế nó ít khi lên trang nhất. Nhưng chi phí của nó nằm trong giá thành của những thứ người ta mua hằng ngày.

Lần điều chỉnh gần nhất, ngày 30/10, cả bốn mặt hàng cùng nhích lên. Xăng E5 RON 92 đi từ 25.360 lên 26.020 đ/lít (+2,60 %). Xăng E10 RON 95-III đi từ 25.210 lên 25.730 đ/lít (+2,06 %). Dầu Diesel đi từ 29.550 lên 30.240 đ/lít (+2,34 %). Mazut đi từ 23.370 lên 23.590 đ/kg (+0,94 %). Mazut tăng mạnh nhất cả quãng đường, nhưng ở lần chỉnh cuối nó lại tăng ít nhất.

Đô la rẻ đi, sao xăng không rẻ theo?

Đây là chỗ chúng tôi thấy lạ. Cùng khoảng thời gian đó, tỷ giá USD (Vietcombank bán ra) xuống 26.000 đồng. Mức này thấp hơn 1,85 % so với 02/08 và là mức thấp nhất kể từ 02/08. Trong 30 ngày gần nhất tỷ giá giảm 0,61 %.

Nói cho dễ hình dung: nhiên liệu nhập khẩu được tính bằng đô la. Nếu đồng đô la rẻ đi, người ta dễ nghĩ cây xăng cũng nhẹ giá. Bảng dữ kiện cho thấy điều ngược lại. Đô la rẻ đi mà xăng vẫn lên.

Vậy tỷ giá không phải thứ kéo giá xăng trong quãng này. Một cách giải thích là giá dầu trên thị trường thế giới đã tăng đủ mạnh để lấn át phần lợi từ tỷ giá. Chúng tôi chưa có số liệu trong bảng để kiểm chứng, nên xin gọi đây là giả thuyết. Thứ tự các sự kiện ở đây thì chắc chắn: bảng giá xăng dầu đi lên, còn tỷ giá đi xuống.

Tiền gửi tiết kiệm cũng đang lùi

Một mối nối nữa là lãi suất. Trong ba ngân hàng chúng tôi đọc, mức tiết kiệm 12 tháng cao nhất ngày 30/10 là VPBank với 6,7 %/năm. Vietcombank và BIDV cùng ở mức 5,4 %/năm. Cách đây 30 ngày, mức cao nhất là 7,1 %/năm.

Hai chuyện này không có quan hệ nhân quả mà bảng dữ kiện chứng minh được. Nhưng đặt cạnh nhau, chúng cho một bức tranh khó chịu với người cầm tiền mặt. Lãi suất cao nhất đã hạ, trong khi giá xăng E5 RON 92 đã tăng 16,26 % kể từ 02/08. Tiền gửi ngân hàng và tiền đổ bình xăng đang đi hai hướng ngược nhau.

Ý nghĩa của 13 lần

Con số 13 lần đáng nhớ hơn từng phần trăm. Người tiêu dùng ít khi cảm nhận một mức tăng 16,26 % thành một cú sốc. Họ cảm nhận nó qua từng lần ghé cây xăng, và mỗi lần chênh một chút. Mức tăng dồn dần như vậy dễ trôi qua mà không ai để ý, cho đến khi so lại với đầu tháng 8.

Việc đó cũng là lý do chúng tôi ghi lại mốc 02/08 và so với nó. Một bảng giá chỉ nhìn từng ngày thì luôn có vẻ bình thường. Giá xăng ngày 30/10 là 26.020 đ/lít cho xăng E5 RON 92, và con số ấy chỉ nói được nhiều khi đứng cạnh 22.380 đ/lít của ngày 02/08.

Số liệu do dulieu.dev tự thu thập — giá vàng: DOJI; tỷ giá: Vietcombank; giá xăng dầu: VnExpress; giá cà phê: giacaphe.com; giá bạc: CafeF; lãi suất: Vietcombank, BIDV, VPBank. Bài viết để tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư.