Mazut tăng 43,23 % trong 89 ngày, thứ xăng dầu mà xe máy nhà bạn chưa bao giờ đổ

Nếu hỏi người đi làm bằng xe máy về giá xăng ba tháng qua, họ sẽ kể chuyện lên xuống như tàu lượn. Họ nói đúng: từ 04/08 đến nay, giá bán lẻ đã điều chỉnh 14 lần trong 89 ngày. Nhưng người leo cao nhất trên chiếc tàu lượn ấy không phải thứ họ đổ vào bình.

Ba tháng, bốn mặt hàng, bốn cú leo khác nhau

Ngày 01/11, xăng E5 RON 92 có giá 24.220 đ/lít, xăng E10 RON 95-III là 24.150 đ/lít, dầu diesel là 30.240 đ/lít. So với 04/08, xăng E5 RON 92 tăng 8,22 % (từ 22.380), xăng E10 RON 95-III tăng 5,69 % (từ 22.850), diesel tăng 9,49 % (từ 27.620).

Còn dầu mazut? Từ 16.470 lên 23.590 đ/kg, tức tăng 43,23 %. Mazut là loại nhiên liệu nặng, ít ai nhìn thấy: nó nằm trong lò hơi, lò công nghiệp, bụng tàu. Xăng là món người ta nhìn thấy trên bảng giá đầu ngõ, còn mazut là món người ta chỉ thấy khi hóa đơn của nhà máy nặng thêm. Một cách giải thích là giá mazut vốn nhạy hơn với biến động của thị trường dầu thô, nhưng bảng dữ kiện của chúng tôi chưa đủ để khẳng định điều đó.

Lần giảm gần nhất che mất đường đi lên

Có lý do khiến cảm giác "xăng đang rẻ đi" khá phổ biến. Lần điều chỉnh gần nhất, 01/11, kéo xăng E5 RON 92 từ 26.020 xuống 24.220 (−6,92 %) và xăng E10 RON 95-III từ 25.730 xuống 24.150 (−6,14 %). Đứng ở đỉnh dốc nhìn xuống thì cú rơi nào cũng ấn tượng. Nhưng đứng ở 04/08 mà nhìn lại, cả hai loại xăng vẫn cao hơn điểm xuất phát.

Đồng đô la không phải thủ phạm

Phản xạ quen thuộc khi giá xăng nhập khẩu tăng là nhìn sang tỷ giá. Lần này dữ kiện không ủng hộ phản xạ đó. Tỷ giá USD (Vietcombank bán ra) ngày 01/11 là 25.990 đồng, giảm 1,78 % so với 04/08 và đang ở mức thấp nhất kể từ mốc ấy. Đồng đô la rẻ đi một chút, vậy mà xăng dầu vẫn đắt lên. Có thể vì phần chi phí đẩy giá nằm ở giá dầu trên thị trường thế giới chứ không nằm ở chuyện đổi tiền. Đó mới là giả thuyết, vì chúng tôi không có số liệu dầu thô trong bảng.

Cà phê giảm, diesel tăng: một cặp trái chiều

Một mối nối nhỏ nhưng thú vị: cà phê nhân Đắk Lắk ngày 01/11 là 87.000 đ/kg, giảm 9,84 % kể từ 04/08 và đang ở mức thấp nhất trong khoảng đó. Diesel, loại nhiên liệu chạy xe tải, máy bơm và máy nông nghiệp, lại tăng 9,49 %. Chúng tôi không dám nói cái này gây ra cái kia, vì giá cà phê có cả một hệ thống lý do riêng. Nhưng nếu chi phí vận chuyển và tưới tiêu đi lên trong khi giá bán đi xuống, thì người trồng cà phê đang bị kẹp từ hai phía. Đó là một cách đọc, không phải kết luận.

Điều đọng lại

Bảng giá xăng ở đầu ngõ chỉ kể một phần câu chuyện. Trong 89 ngày, xăng nhích 5,69 % đến 8,22 %, diesel 9,49 %, còn mazut vọt 43,23 %, mức tăng mà người đi xe máy gần như không bao giờ nhìn thấy trực tiếp. Đồng đô la thì lùi, nên câu hỏi "tại sao" phải tìm ở nơi khác. Lần sau thấy giá xăng giảm 6 %, thử hỏi thêm: so với mốc nào, và những loại nhiên liệu khác đang đi đâu?

Số liệu do dulieu.dev tự thu thập — giá vàng: DOJI; tỷ giá: Vietcombank; giá xăng dầu: VnExpress; giá cà phê: giacaphe.com; giá bạc: CafeF; lãi suất: Vietcombank, BIDV, VPBank. Bài viết để tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư.